Huế

Có những lý do khiến bạn thôi thúc hơn cho một chuyến đi: địa điểm đó đã nằm trong dự tính của bạn từ lâu, bạn vừa có một chiếc máy ảnh mới để thực hành, và ai đó khiến bạn cảm thấy nên đến sớm hơn.

Đây có lẽ sẽ là một bài viết dài, vì những địa điểm ở Huế chỗ nào cũng đẹp ăn ảnh, chỗ nào cũng có nhiều thông tin để tiếp nhận.

Một buổi tối dạo quanh

Một chuyến bay ngắn hơn một tiếng đã đưa mình tới Huế. Từ Sân bay Phú Bài về trung tâm thành phố, người du khách vẫn chưa cảm nhận được nét Huế lắm, xung quanh chỉ thấy những cánh đồng và những bảng hiệu ghi địa danh Huế. Có lẽ giọng Huế của tài xế taxi và tiếp tân khách sạn mới là ấn tượng đầu tiên chăng?

Sau khi sửa soạn xong, đã đến lúc khám phá nhanh Huế cùng bạn. Khu Phố Tây, nằm ở bờ nam Sông Hương, khá ‘nhộn nhịp’, có lẽ là nhộn nhịp nhất thành phố này, mặc dù so với Sài Gòn thì sự huyên náo chắc chỉ bằng một phần năm.

Ngồi trên xe máy để sang bờ bên kia Sông Hương là Kinh thành, gió thổi lồng lộng trên Đường Lê Duẩn rợp bóng cây. Tuy là đại lộ lớn nhất, mình vẫn cảm thấy sự thư thái của một phố thị ít ồn ào. Đây cũng là lần đầu tiên chiếc máy ảnh mới được ‘thực chiến’, trong điều kiện trời tối thiếu sáng.

Đi qua cửa thành để vào Đại Nội, kiếm một nơi để xe và dừng chân bên Ngọ Môn được thắp sáng vừa tráng lệ vừa duyên dáng. Những mái ngói vốn dĩ màu vàng cam, trong đêm tối lại ánh lên sắc đỏ thắm.

Hoàng thành Huế

Nếu đi để khám phá và hiểu thêm về văn hóa, lịch sử và kiến trúc của Hoàng thành, thì một buổi sáng có lẽ là chưa đủ. Bạn sẽ vừa mê mẩn với những hàng ngói lưu ly, những hành lang sơn son thếp vàng, những bờ nóc bờ quyết trên mái, những hình tượng lưỡng long chầu nguyệt và tứ linh, những ô hộc trang trí theo lối ‘nhất thi nhất họa’, vừa cần chậm chân một chút để hiểu hơn về từng công trình cùng quá trình hình thành, biến mất, tôn tạo và khôi phục chúng.

Phu Văn Lâu và Nghênh Lương Đình

Mình bắt đầu buổi tham quan tầm 7 giờ rưỡi sáng, khởi đầu từ vòng ngoài với Phu Văn Lâu - nơi niêm yết chỉ dụ của triều đình và kết quả các khoa thi, và Nghênh Lương Đình - nơi nhà vua dừng nghỉ, tắm sông, hóng mát và cũng là bến ngự thuyền, nằm chính diện mặt tiền của hoàng cung.

Để vào bên trong, ta sẽ bước qua một trong hai cửa chính dẫn tới khu vực mua vé, là Cửa Quảng Đức và Cửa Ngăn (Cửa Thể Nhân). Con đường dẫn vào tuy khá hẹp nhưng giao thông rất trật tự, ai cũng có thể qua lại để trải nghiệm công viên Quảng trường Ngọ Môn miễn phí. Bạn có thể lựa chọn mua vé tham quan Hoàng thành riêng, hoặc mua combo bao gồm các lăng trong hai ngày với giá có phần rẻ hơn (nếu bạn có đủ thời gian).

Lễ đổi gác

Mình may mắn được theo dõi Lễ đổi gác ngay trước Ngọ Môn khi vừa mua vé. Những chiếc áo của người lính canh hiện lên sặc sỡ trong nắng sớm tháng 4 đã bớt dịu nhẹ ở Huế. Nghi thức này diễn ra hằng ngày vào lúc 8 giờ sáng mùa hè (tháng 4 - 10), và 8 giờ rưỡi mùa đông.

Có người sẽ chọn cho mình một góc ảnh từ phía lầu cao của Ngọ Môn nhìn xuống. Dù sao thì hòa mình trong tiếng kèn, tiếng trống của bài Đăng Đàn Cung cũng đã rất thú vị rồi.

Ngọ Môn và Điện Thái Hòa

Những kiến trúc đầu tiên du khách ghé qua trong thành là Ngọ Môn và Điện Thái Hòa. Cổng chính Ngọ Môn chỉ dành cho vua nên luôn đóng, ta sẽ bước qua hai cổng bên, rồi lên Lầu Ngũ Phụng để ngắm nhìn toàn cảnh kinh thành.

Dạo qua Cầu Trung Đạo bắc ngang Hồ Thái Dịch là tới Sân Đại Triều Nghi. Vị khách thời hiện đại này đang bước trên vị trí từng tổ chức những nghi lễ quan trọng nhất của triều đình năm xưa.

Tử Cấm thành

Sau lưng Điện Thái Hòa, bước qua Đại Cung Môn là Tử Cấm thành. Nhìn thẳng mãi về phía Điện Kiến Trung, bạn sẽ thấy những nền đất còn sót lại - dấu tích của những kiến trúc năm xưa đã bị phá hủy vì biến loạn, đó là Điện Cần Chánh và Điện Càn Thành.

Ta có thể đi dưới ô cổng nhỏ để tới những khu vườn sau lưng Tả Vu và Hữu Vu, là Vườn Thiệu Phương, hoặc tránh khỏi những góc chụp ảnh phổ biến để khám phá những ngóc ngách của Nhật Thành Lâu và Thái Bình Lâu.

Một cách ngẫu nhiên, mình được thưởng thức dàn nhã nhạc cung đình Huế tấu những điệu đàn điêu luyện, hoặc đi vào bên trong thưởng lãm Nhà hát Duyệt Thị Đường trầm mặc.

Mình mê mẩn với nghệ thuật khảm sành sứ Huế trên những bờ tường, nóc mái, chúng chi tiết tinh xảo, đầy rạng rỡ và mang một đặc trưng không thể bắt chước.

Điện Kiến Trung

Ngôi sao của hành trình tham quan là Điện Kiến Trung, điểm cực bắc của trục thần đạo. Mặc dù chỉ là công trình phục dựng, nó cũng đủ giúp du khách hình dung về sự lộng lẫy xa hoa vào thời điểm đó, và cá tính nghệ thuật có một không hai của Vua Khải Định.

Là một người tối giản nhưng mình luôn ngưỡng mộ những công trình mang dáng vẻ tối đa. Không dễ để có thể bố trí rất nhiều chi tiết cùng lúc mà vẫn giữ được sự hài hòa và tính tổ chức của bố cục, nghĩa là khi nhìn vào, ta không có cảm giác đó là một mớ hỗn độn.

Dù đứng xa hay gần, từ trước hay ra sau, mỗi góc đều rất đáng để lên hình. Mình cũng chụp cho nhiều vị khách nước ngoài đầy hào hứng tạo dáng trước mặt tiền điện, và nghe được lời phàn nàn của chị vợ này hay cô gái kia với những ‘phó nháy’ nghiệp dư của họ.

Thật may mắn khi những công trình như thế đã được chụp đủ nhiều để làm tư liệu phục dựng sau này, thay vì để chúng lui vào dĩ vãng không còn ai nhớ mặt đặt tên.

Bước qua cổng để đến bảo tàng

Đi bộ về phía đông và ngẩn ngơ trước những cổng thành, lần này là Cửa Hiển Nhơn, mình đến Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế khi mặt trời vừa lên cao. Nắng Huế đã khá gay gắt rồi. Mình vào bảo tàng khi mọi người đang lục tục ăn trưa (với mùi mắm đặc trưng), trong một không gian vắng vẻ vì không nhiều vị khách lui tới giờ này.

Tới đây bạn không thể bỏ qua việc chiêm ngưỡng những vật dụng pháp lam Huế, là những đồ đồng tráng men tinh xảo mà kỹ nghệ làm ra chúng đã bị thất truyền sau thời Đồng Khánh.

Lăng tẩm - một thế giới riêng

Mình chọn đi hai lăng tiêu biểu, là Lăng Khải Định và Lăng Tự Đức. Các lăng tẩm ở Huế hầu như được đặt ở những vị trí đôi bờ Sông Hương, xung quanh là những ngọn đồi như thể đang quy chầu về lăng. Những lăng tẩm được xây dựng hài hòa với thiên nhiên, được bao bọc bởi những rặng thông xanh mướt.

Lăng Khải Định

Từ trung tâm Huế theo đường Điện Biên Phủ - Minh Mạng - Đại Nam là tới lăng, dọc đường ta sẽ đi qua Đàn Nam Giao, khi thấy những rặng thông xanh trên Núi Châu Chữ là đã gần đến rồi.

Điện Kiến Trung, Musée Khải Định, và giờ là Lăng Khải Định. Ngày xưa vị vua bị dư luận chỉ trích vì sở thích có phần khác biệt với truyền thống đương thời, nhưng từ lăng kính hiện đại, Vua Khải Định đã có công định hình một phong cách kiến trúc không thể nhầm lẫn, để lại những công trình mà hậu thế có thể tham quan và chiêm ngưỡng.

Trang trí bên trong lăng, cũng như những công trình khác thời Khải Định, là sự kết hợp vừa xung đột vừa hài hòa của Đông và Tây.

Nổi bật nhất là Cung Thiên Định, công trình chính của lăng, bên trong đầy ắp những trang trí bằng khảm sành và thủy tinh màu. Trần Điện Khải Thành là bức bích họa ‘Cửu Long Ẩn Vân’ tương truyền được vẽ bằng cả chân và tay, đến nay vẫn giữ được màu sắc mà chưa cần trùng tu. Tại nơi chôn cất nhà vua, ta sẽ thấy pho tượng đồng, phía trên là bửu tán trông như vải thật.

Lăng Tự Đức

Lăng Khải Định và phần còn lại, tất nhiên rồi. Mình chọn Lăng Tự Đức vì không quá xa, gần Làng hương Thủy Xuân, và tất nhiên không thiếu điểm quan trọng nhất: đẹp.

Với người không chụp hình sống ảo, làng hương không quá xuất sắc để chụp nhiều, có thể do lúc đó trời đang nắng và phong cảnh như đang mê ngủ.

Nhưng cũng nhờ đó mà mình đến Lăng Tự Đức vào thời khắc vàng của ngày, khi nắng chiều rọi sáng những rặng thông và sứ xanh ngắt in bóng trên mặt hồ.

Quần thể kiến trúc Lăng Tự Đức (Khiêm Lăng) gồm khu cảnh quan, khu tẩm điện và khu lăng mộ.

Xung Khiêm Tạ nổi bật giữa mặt Hồ Lưu Khiêm, đẹp như một bức tranh. Người người tranh nhau góc chụp đẹp nhất là ba cây cầu bắc ngang hồ: Tuần Khiêm, Tiễn Khiêm và Do Khiêm.

Khu tẩm điện vốn là nơi nhà vua nghỉ ngơi mỗi khi đến đây, bắt đầu là Khiêm Cung Môn dẫn vào Hòa Khiêm Điện, hai bên tả hữu là Minh Khiêm Đường và Ôn Khiêm Đường, cuối cùng là Lương Khiêm Điện.

Lúc mình đến, Hòa Khiêm Điện đang được trùng tu, nên mình đi vòng qua Minh Khiêm Đường trước. Minh Khiêm Đường là một trong những nhà hát cổ nhất Việt Nam còn tồn tại.

Đi xa hơn một chút về phía bắc, men theo Hồ Lưu Khiêm là khu lăng mộ, vắng lặng và nghiêm trang với hàng tượng quan văn võ ở Bái Đình, tiếp sau đó là Bi Đình với tấm bia cao khắc bài thơ ‘Khiêm Cung Ký’ do chính nhà vua sáng tác.

Đi trong lăng, mình như bị lạc trong mê cung, vì cảnh vật và thời điểm đã tạo nên một thực tại tài tình quá. Có quá nhiều góc đẹp ẩn sau những bức tường, những rặng cây. Rồi du khách bắt gặp Lăng Kiến Phúc, mừng rỡ như vừa khai quật được một kho báu cho bộ ảnh.

Sông núi hữu tình

Ngay buổi sớm đầu tiên ở Huế, mình đã ngẩn ngơ trước cảnh chiếc thuyền lướt nhẹ trên mặt nước lặng phủ mờ sương, nơi Cầu Đập Đá hướng về Vỹ Dạ.

Chùa Thiên Mụ bên dòng Hương Giang

Mình cùng bạn đi xe dọc Đường Nguyễn Phúc Nguyên ven Sông Hương, bên tay trái là dải công viên xanh ôm lấy mặt sông lấp lánh. Ở Sài Gòn không có một cảnh sông đắt giá như thế này được.

Gửi xe xong, đi bộ một quãng men sông là đến chùa. Phong cảnh trên bờ nhộn nhịp, phía dưới sông lại thơ mộng. Từ đây phóng tầm mắt về phía tây là cảnh mặt trời dần hạ.

Bước vào, ta có thể dễ thấy ngay Tháp Phước Duyên, tòa tháp được xây thời Thiệu Trị năm 1844. Tại đây có thể sẽ khó chụp hình vì ai cũng xếp hàng chờ, nhưng càng đi sâu vào khu vực sân trong của chùa thì càng tĩnh mịch. Từ vị trí này ta cũng có thể ngắm cảnh Sông Hương từ trên cao. Bao quanh chùa là những vườn cây rậm rạp, cũng giúp che khu vực nghĩa trang dưới đồi khỏi tầm mắt du khách.

Ngồi bên sông, mình cũng có dịp thử món đậu hũ. Giá không đắt lắm, chỉ là quán nào cũng tranh nhau khách, tìm được một chỗ ngồi yên tĩnh không dễ.

Trên đường về, bọn mình được thấy Cầu Nguyễn Hoàng lên đèn, cây cầu mới hoàn thành năm 2025. Trong bốn cây cầu chính bắc qua Sông Hương ở phía nam thành, Cầu Dã Viên - nơi chân cầu là cồn đất cùng tên thơ mộng nằm giữa sông - cho ta một cảm giác rất đặc biệt mỗi khi chạy xe qua.

Trên Ngự Thuyền

Mình và bạn có một giờ thưởng nếm mỹ vị trên Ngự Thuyền Hueritage, một trải nghiệm độc đáo và đáng giá. Đó là một buổi sáng khá nắng, điều này làm giảm đi sự thơ mộng đôi phần, còn nếu vào lúc hoàng hôn thì hẳn sẽ không có gì để thất vọng.

Set điểm tâm sáng được gọi là Sương Thiện, gồm bánh ướt, xôi sen chim bồ câu, bánh khoái, mì vịt tiềm đậu hũ, cùng với trà thơm.

Từ Ngự Thuyền sẽ có những góc ảnh đặc biệt về Cầu Trường Tiền và những chiếc thuyền rồng neo đậu hai bên bờ.

Đồi Vọng Cảnh

Khéo thay ai đã phát hiện ra Đồi Vọng Cảnh, nơi có thể trông thấy mặt trời đỏ tròn lặn dần sau những rặng núi phía tây Huế.

Đường đi đến đồi khá dễ tìm, đồi cũng chỉ cao 43m và thoai thoải, nên ta chẳng phải tốn nhiều công sức để có được một chiếc view tuyệt vời như vậy.

Nước sông xanh ngả lục, một con thuyền lặng lờ trôi giữa làn sương mờ của chiều tà. Ở phía bên kia bờ là Nhà thờ Ngọc Hồ lẩn khuất giữa những lùm cây, đẹp như tranh vẽ.

Có đôi ba người cũng như mình, sẵn tay máy ảnh chờ hoàng hôn. Ở phía sau, một nhóm sinh viên nào đó đang tổ chức buổi dã ngoại, phá vỡ bầu tĩnh lặng.

Tại đây có cả ghế đá và vòi uống nước công cộng nên rất tiện lợi, phù hợp cho mọi lứa tuổi lên ngắm cảnh. Còn việc ở lại đến tối hay không thì hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn có yếu bóng vía hay không mà thôi.

Mình kiên nhẫn nán lại đợi, có đôi ba người cũng vậy, nhưng hôm nay nhiều mây nên hoàng hôn khá nhạt nhòa. Cũng không sao, vì mình đã có đủ ảnh rồi.

Chân Mây - Lăng Cô

Bạn chở mình trong cơn ngái ngủ khi mặt trời chưa ló dạng, để kịp đón bình minh tại Lăng Cô - nơi có Đầm Lập An đang nổi rần rần với hình ảnh một cái cây khô cô đơn giữa mặt nước như gương. Thực ra đó chỉ là một set sắp đặt sẵn của một nhà hàng ven đầm mà thôi.

Chặng đường Quốc lộ 1A đi dọc gần hết Huế, qua một đầm nước khác, vài con đèo và cả hầm xuyên núi. Vì chọn đi lúc tờ mờ sáng nên xe chạy khá nhanh, duy chỉ có điều bạn lâu lâu phải tấp vào trạm xăng để dừng xe ngủ tạm. Những trạm xăng này cũng lạ là không bán cà phê hay tạp hóa gì cả, nên không thể uống chút gì đó để tỉnh ngủ hay ăn nhẹ.

Vì chẳng có địa chỉ cụ thể nào nên bọn mình đi quanh đầm mất mấy vòng, nhiều lúc đụng phải ngõ cụt, đường mòn. Nhưng những lần đi lạc thế này cũng không vô nghĩa, vì ở đó ta vẫn được thấy mặt trời như lòng đỏ trứng muối tròn xoe, và những vó bắt cá giữa mặt đầm tĩnh mịch.

Chẳng hành trình nào là phung phí.

Mình đi hỏi một vòng và người dân không ngại chỉ cho nhà hàng có set ảnh đó. Bình thường ai muốn chụp sẽ phải vào nhà hàng ăn uống, nhưng lúc đó nó còn chưa mở nên nhân viên đã xí xóa cho tụi mình vào chụp.

Quả là một góc ảnh rất đẹp, nếu chuẩn bị kỹ hơn thì chắc sẽ có được những bức ảnh xuất sắc hơn nhiều.

Tụi mình trở lại Huế trên con đường ban nãy. Trời đã sáng và đường đã đông, nhưng mỗi khi xe men theo một đầm nước khác trên hành trình - Đầm Cầu Hai - mình vẫn không thể không dừng lại.

Còn chút gì để nhớ

Kết thúc chuyến đi Huế bằng một lần ghé ngang Trường Quốc Học, đối diện là Đài tưởng niệm Chiến sĩ trận vong với kiến trúc và trang trí đặc trưng của thành phố này, đi xuống nữa là công viên ven sông - mọi địa điểm nơi đây đều có những kết nối với nhau.

Tại Huế, bạn dễ bắt gặp những am, bàn thờ ở ngoài phố, ngõ hẻm. Vì những đặc điểm lịch sử của vùng đất này mà ta tưởng như đang đi giữa một thành phố tâm linh. Ở Huế, sẽ có các ngày để thờ cúng những chiến sĩ trận vong, những thường dân ngã xuống thời chiến loạn, những chủ nhân cũ của vùng đất là người Chiêm Thành, những vị vua chúa tiền nhân, và cả những lễ tế trời đất.

Ở Huế cũng chẳng sợ thiếu đồ ăn ngon, vì sự đa dạng trong gia vị và nguyên liệu nơi đây, lại thêm phần ai khéo làm nữa, nên món ăn càng thêm hảo vị.

Duy chỉ có điều thành phố này ngủ sớm, trừ những nơi sầm uất như quanh Chợ Đông Ba, ngay cả khi đi vào một kiệt nhỏ cách đường lớn chỉ vài mét, con phố đã trở nên vắng lặng rồi.

Trong thang điểm mình đánh giá một nơi có đáng để du lịch không, thì Huế hẳn được gần 10 điểm: thức ăn, con người và cảnh vật. Duy chỉ có thời tiết, nếu đi đúng dịp dễ chịu thì chẳng còn điều gì khiến ta phải bận tâm khi đến Huế nữa.